Тел: +389 2 3061543 | Факс: +389 2 3067 609 | Следете нѐ на:

a

Еуропа Прима

Проф. Д-р Мимоза Раил ВРЕМЕТО НА УБАВИНАТА ИЗМИНА –ТЕОДОР В. АДОРНО

Во уметноста постои постојана надеж и копнеж за поубав и почовечен свет, како скриено повикување човекот свесно да ја избере убавината како causa sui на постоењето и да не се помири со „другата страна“ од уметноста.

Според Маркузе и Адорно, развојната свест и поетскиот јазик мора заедно да ја трагаат новата авангардна уметност. Задачата на уметноста е да ја открива вистината за лажниот свет. По искуството на војните во 20 век, Адорно ја проблематизира класичната категорија на убавина и ја воведува категоријата на грдото како доминантен естетски израз на модерното време — свет на дисонанца, страдање и отуѓеност.

Во таквиот контекст, уметноста мора да се ослободи од традиционалниот тоналитет и афирмативност, бидејќи нејзината функција не е потврда на постојното, туку негова критика и негација. Потрошувачкото општество го редуцира човекот на конзумент, а уметноста се спротивставува на таа празнина преку автономија и отпор.

Асоцијалноста на уметникот станува форма на социјална критика. Според Адорно, естетската и социјалната вистина на уметничкото дело се меѓусебно условени, што ја засилува неговата критичка, но и противречна позиција. Во таа насока и Хајдегер укажува на дистанцата меѓу човекот и духот во модерното време и на отежнатата комуникација со уметноста.

Иако уметноста повеќе не е „привлечна“ во традиционална смисла, таа не смее да се прилагоди на масите, туку да ја разбуди нивната потисната духовност. Оттука произлегува потребата од „духовна револуција“ која би ја обновила заборавената убавина и вредностите.

Адорно не ја прифаќа тезата за крај на уметноста. Напротив, уметноста останува трауматско сведоштво на свеста (Traumarbeit), форма на отпор и критичко огледало на стварноста. Таа не ја губи својата суштинска функција — да ја чува можноста за различно, поавтентично постоење.

Затоа, и покрај кризата на современиот свет, во уметноста продолжува да трепери надежта за поубав и почовечен свет, како постојано довикување човекот да не се откаже од убавината и од можноста за нејзино повторно воспоставување.