Тел: +389 2 3061543 | Факс: +389 2 3067 609 | Следете нѐ на:

a

Еуропа Прима

ПРОФ. Д-Р МИМОЗА РАЈЛ СОНОТ НА ФАУСТ КАКО ВНАТРЕШНО СВЕТЛЕЧКО НЕБО

Ако се обидеме да го пренесеме Фауст од метафизичките височини на германскиот романтизам во современата сцена на денешниот човек, тогаш тој престанува да биде само книжевен лик и станува состојба на свеста. Фауст веќе не е само јунак на Гете, туку внатрешна драматургија на современиот субјект кој живее во постојан притисок меѓу желбата за знаење, моќ и уживање, и потребата за смисла, морал и духовна стабилност. Во таа смисла, Фауст станува сценски принцип, а не само текстуален материјал – тој е структура на распаѓање и повторно составување на човекот.

Современиот театар, особено постдрамските форми, го препознаваат токму овој фаустовски принцип на фрагментација. Ликот повеќе не е стабилна психолошка целина, туку збир на распрснати импулси, гласови и противречности. Мефисто веќе не мора да се појави како фигура – тој е присутен во самата логика на системот, во технологијата на желбата, во пазарот на идентитети, во постојаната размена меѓу „да се биде“ и „да се има“. Затоа Фауст денес не се чита само како трагедија на еден учен човек, туку како антрополошка дијагноза на цела цивилизација.

Во таа дијагноза, особено значајна станува сценската претстава како простор на судир меѓу видливото и невидливото. Театарот ја презема улогата на алхемиска лабораторија во која се испитува човечкото двоумење, исто како што Фауст ја испитува границата меѓу знаењето и искушението. Сцената станува место на договорот – не повеќе само меѓу човек и ѓавол, туку меѓу човекот и сопствената поделена природа. Таму, во таа напнатост, се раѓа современата трагика: не трагедија на судбината, туку трагедија на изборот кој никогаш не е целосно слободен.

Фаустовската дилема „кој пат да се избере“ денес се појавува како прашање на секојдневна егзистенција, скриено во најобичните одлуки: колку да се откажеме од себе за да припаѓаме, и колку да се изгубиме за да успееме. Затоа и современиот човек, како сценски субјект, постојано се движи меѓу две крајности – самоспознание и самоуништување, просветлување и заблуда, слобода и зависност.

И можеби токму тука Фауст останува ненадминат: не затоа што нуди одговор, туку затоа што ја одржува отворена раната на прашањето. Во таа отвореност лежи неговата трајна сценска сила. Како што завршува драмското дејство, така започнува новото читање на човекот – како суштество кое не престанува да преговара со својата сенка, и кое во секое ново време повторно го склучува истиот, вечен, фаустовски договор.